و . از راه فطرت - * ( أ فى الله شك فاطر السموات و الارض . ) * . 4 . قرآن راههايى كه منجر به خطاى در ماده ( 1 ) مىشود و منشأ لغزش مىگردد ذكر مىكند : . الف . تقليد اسلاف . ب . تقليد از زورمندان و تبعيت از بزرگان . ج . پيروى از ظن و گمان و تخمين نه از يقين . د . هواهاى نفسانى و مرض قلب و « خروج از بىطرفىِ » ترازوى عقل . ه . سرعت در قضاوت با نبودن دليل كافى و به عبارت ديگر علم ناقص . سورهء نجم : مبَلغ علم و آيات عدم علم به جاى علم به عدم ( آيات شك ) . احتجاجات قرآن اين مبحث بخشى است از احتجاجات اسلامى . احتجاجات اسلامى شامل قسمتهاى ديگر نيز هست مانند احتجاجات نبوى ، احتجاجات ائمه ، احتجاجات علماى كلام . احتجاج يا استدلال ، كار عقل و نيروى خرد و براى و وسيلهء قانع ساختن اذهان از جنبهء تعقل و تفكر است . از اين رو اول بايد ببينيم قرآن براى عقل و خرد اصالت و سنديت و حجيت قائل هست يا مانند بعضى آيينها و فرقه ها عقل و خرد را تحقير مىكند و براى آن - لااقل در قلمرو مسائل و عقايد دينى - ارزشى قائل نيست . ارزش عقل از نظر قرآن : چنان كه مىدانيم در برخى روشها و آيينها حوزهء معتقدات دينى را صرفاً قلمرو تسليم و ايمان مىدانند و دستگاه عقل و استدلال را از

--> ( 1 ) [ مادهء قياس و استدلال ، يعنى مقدمات آن ]